Udar mózgu

Według definicji WHO udar mózgu to nagłe wystąpienie ogniskowych lub globalnych zaburzeń czynności mózgu, trwające dłużej niż 24 godziny i wynikające z przyczyn naczyniowych.

Objawy ostrzegawcze udaru:

  • nagłe zaburzenia czucia po jednej stronie ciała (niedoczulica połowicza) lub drętwienie połowy ciała
  • wykrzywienie twarzy po jednej stronie, szczególnie widoczne jest opuszczenie kącika ust
  • nagłe osłabienie kończyny lub kończyn po jednej stronie (niedowład połowiczy)
  • nagłe zaburzenia mowy (mowa bełkotliwa, utrata zdolności mówienia, trudności w zrozumieniu mowy)
  • nagłe zaburzenia widzenia – charakterystyczne jest niedowidzenie na jedno oko lub niedowidzenie polowy pola widzenia
  • nagłe zawroty głowy z towarzyszącymi zaburzeniami w utrzymaniu rownowagi, nagłymi upadkami, czasami z podwójnym widzeniem, kłopotami z orientacją i zaburzeniami swiadomości

Czynniki ryzyka udaru można podzielić na modyfikowalne i niemodyfikowalne.

Niemodyfikowalne:

  • wiek – ryzyko zwiększa się 2-krotnie co 10 lat, od 55. roku życia
  • płeć męska
  • etniczne (rasa czarna, żółta)
  • predyspozycje rodzinne i genetyczne
  • przebyty udar bądź przemijający udar niedokrwienny (TIA)

Modyfikowalne:

  • nadciśnienie tętnicze
  • choroby serca
  • zaburzenia gospodarki lipidowej
  • cukrzyca
  • zakażenia
  • choroby naczyń
  • zwężenie tętnicy szyjnej
  • dysplazja włóknisto-mięśniowa
  • palenie tytoniu
  • nadużywanie alkoholu
  • otyłość
  • dna moczanowa
  • zespół bezdechu sennego
  • zaburzenia krzepnięcia
  • niedoczynność tarczycy
  • stosowanie amfetaminy, kokainy

Udar mózgu nazywa się bardzo często wylewem do mózgu, jednak nie jest to precyzyjne określenie. W 80% przypadków udar mózgu spowodowany jest niedokrwieniem, a tylko 20% udarów mózgu wywołane jest krwotokiem do mózgu, bądź do przestrzeni pomiędzy mózgiem a czaszką.

Udar niedokrwienny

Udar niedokrwienny mózgu jest wywołany zamknięciem lub zwężeniem światła naczyń wewnątrzmózgowych albo doprowadzających krew do mózgu lub występuje wskutek zaburzeń hemodynamicznych powodujących spowolnienie przepływu mózgowego. Prowadzi to do zaburzenia utlenowania oraz odżywiania komórek nerwowych mózgu a w następstwie do ich obumarcia. Obszar niedokrwienia zależy od wielkości zablokowanego naczynia.

Udar krwotoczny

Udar krwotoczny mózgu powstaje wskutek rozerwania naczynia mózgowego, powodując wynaczynienie krwi w obrębie mózgowia  (powikłanie nadciśnienia tętniczego) lub do przestrzeni podpajeczynówkowej (najczęściej związane z tętniakiem).

TIA (transient ischaemic attack)

Przemijające, ogniskowe zaburzenie funkcji neurologicznych spowodowane przemijającym, ostrym niedokrwieniem mózgu, którego obraz kliniczny jest podobny do udaru mózgu. Objawy ustępują w ciągu 24 godzin.

Skutki udaru:

  • niedowład (osłabienie siły mięśniowej) lub porażenie jedno- lub obustronne
  • wzmożone napięcie mięśniowe
  • brak lub zaburzenie odruchów skórnych
  • zaburzenia równowagi
  • zaburzenia czucia głębokiego
  • połowicze zaburzenia czucia
  • zaburzenia mowy (afazja) – zaburzeniami rozumienia mowy (afazja czuciowa), niemożnością wypowiadania słów i zdań (afazja ruchowa)
  • zaburzenia czucia bólu i temperatury przy prawidłowym odczuwaniu dotknięcia i zachowanym czuciu głębokim
  • apraksja – niezdolność do wykonania złożonych i wcześniej wyuczonych precyzyjnych i zamierzonych ruchów czy gestów, przy czym u chorego nie występują zaburzenia koordynacji ruchowej, osłabienie siły mięśniowej, zaburzenia czucia

Rehabilitacja po udarze mózgu wyróżnia dwa etapy:

  • etap I wczesna rehabilitacjapostępowanie rehabilitacyjne wdrażane już na oddziale szpitalnym natychmiast po uzyskaniu stabilizacji stanu ogólnego pacjenta w celu przeciwdziałania możliwym powikłaniom oraz wtórnym następstwom udaru i unieruchomienia (aktywizowanie układu oddechowego i układu krążenia obwodowego oraz utrzymanie układu ruchu w stanie optymalnym), dodatkowym atutem wczesnej rehabilitacji jest możliwość zapobieżenia powstawaniu wczesnych kompensacji, mogących hamować możliwość rekonstrukcji utraconych funkcji.
  • etap II rehabilitacja długofalowa – postępowanie rehabilitacyjne często po szpitalne w warunkach domowych lub ambulatoryjnych nastawione i ukierunkowane na odtworzenie zaburzonych funkcji pacjenta (np. samodzielne jedzenie, ubranie się, siadanie, stanie, chodzenie). Bardzo ważna jest nieprzerwalna kontynuacja rehabilitacji. W przypadku tego schorzenia kluczowy jest przede wszystkim pierwszy rok. Zaniedbanie rehabilitacji w tym okresie może spowodować czy utrwalić zmiany, których odrobienie w późniejszym czasie może być już niemożliwe. Wsparcie rodziny jest także bardzo ważne w trakcie przebiegu rehabilitacji, gdyż motywuje pacjenta do ćwiczeń oraz pracy nad poprawieniem swojego stanu zdrowia. Bez względu na to, czy fizjoterapia odbywa się w domu czy w specjalistycznym ośrodku.

Tags: , , , , , , , , , , , , , ,